Astro-evenementen

Bokkenmaan (dondermaan)

Genoemd naar de tijd waarin mannelijke herten hun gewei opnieuw laten groeien. Staat laag aan de hemel voor noordelijke waarnemers — zomerse volle manen staan op noordelijke gematigde breedtes altijd laag.

Piek van de Delta-Aquariden-meteorenzwerm

ZHR 25; zwakke meteoren van komeet 96P/Machholz. Een 98% volle maan maakt 2026 tot een slecht jaar. De radiant staat laag vanaf noordelijke breedtes — beter vanuit de zuidelijke tropen.

Mercurius op grootste westelijke elongatie

19,5° van de zon, ochtendhemel in Gemini. De beste kans om Mercurius voor zonsopkomst te spotten; je hebt een vrije oostelijke horizon nodig.

Totale zonsverduistering

Het hoofdevenement van het jaar. Pad van totaliteit: Groenland → IJsland → Noord-Spanje. Een diepe gedeeltelijke verduistering over een groot deel van Europa; een kleine gedeeltelijke over het noordoosten van Noord-Amerika. Maximale duur 2m 18s bij IJsland. De eerste totaliteit op het Europese vasteland sinds 1999.

Piek van de Perseïden-meteorenzwerm

ZHR 100, de beste meteorennacht van het jaar. Nieuwe maan = een perfect donkere hemel. Heldere, snelle meteoren van komeet 109P/Swift-Tuttle, die vaak blijvende sporen achterlaten. De radiant komt midden op de avond in het NO op en staat het hoogst voor dageraad. Dezelfde nacht als de zonsverduistering — een dubbel spektakel van verduistering en meteoren.

Venus op grootste oostelijke elongatie

45,9° van de zon, magnitude –4,4 in Virgo. De beste avondzichtbaarheid van Venus in 2026. Een maansikkel die voor 10% verlicht is staat ernaast = een fotogeniek duo.

Steurmaan: gedeeltelijke maansverduistering

Een diepe gedeeltelijke verduistering van 96,2% — de maan treedt in de kernschaduw en kleurt grotendeels rood, met een 4% rand die helder blijft. Zichtbaar vanuit Amerika, Europa, Afrika en West-Azië. De laatste maansverduistering in meer dan 2 jaar.

Maan bedekt Venus

De tweede van twee maanbedekkingen van Venus in 2026. De wassende maansikkel trekt rond zonsondergang voor Venus langs; de zichtbaarheid hangt af van de locatie.

Herfstequinox

De zon kruist de hemelevenaar van noord naar zuid. Het astronomische begin van de noordelijke herfst (zuidelijke lente). Daarna worden de dagen op het noordelijk halfrond snel korter.

Neptunus in oppositie

Magnitude 7,8 in Pisces, afstand 28,9 AE, de schijf slechts 2,4″ groot. Alleen met een telescoop te zien; in een verrekijker oogt hij als een vage blauwgrijze "ster".

Oogstmaan (graanmaan)

De volle maan die het dichtst bij de herfstequinox valt. Komt enkele nachten achter elkaar kort na zonsondergang op — gaf boeren vroeger extra avondlicht om bij te oogsten.

Saturnus in oppositie

Magnitude 0,3 in Cetus, afstand 1,26B km. De schijf is 19,7″ groot; de ringen hellen –7,5° naar het zuiden, herstellend van de ringvlakdoorgang van 2025. De hele nacht zichtbaar, het hoogst rond middernacht. Een kleine telescoop toont de ringen; een telescoop van 4″ onthult de Cassini-scheiding.

Maan bedekt Jupiter

De afnemende maansikkel trekt voor Jupiter langs. Het best vanuit het oosten van Noord-Amerika; niet zichtbaar vanuit de meeste andere regio's.

Piek van de Orioniden-meteorenzwerm

ZHR 20; snelle meteoren van komeet 1P/Halley (de tweede jaarlijkse zwerm van Halley, naast de Eta-Aquariden). Een 80% verlichte maan stoort; het best na maansondergang in de uren voor zonsopkomst. De radiant komt midden op de avond op nabij Betelgeuze.

Jagersmaan

De volle maan van oktober. Net als de oogstmaan komt ze enkele nachten op rond zonsondergang — gaf jagers van oudsher extra licht om wild te volgen.

Groepering maan–Mars–Jupiter–Regulus

De afnemende laatstekwartiermaan passeert Mars, Jupiter en de heldere ster Regulus, op een rij in Leo aan de hemel voor zonsopkomst. Een fotogenieke opstelling van 4 objecten.

Groepering maan–Venus–Spica

De afnemende maansikkel, Venus (mag –3,9) en Spica allemaal binnen ~2,5° laag in het oostzuidoosten voor zonsopkomst.

Piek van de Leoniden-meteorenzwerm

ZHR 15, van komeet 55P/Tempel-Tuttle. Beroemd om de ~33-jaarlijkse stormen (de laatste in 2002); de volgende storm wordt pas in 2099 verwacht. Een ~45% verlichte maan stoort matig. De radiant komt rond middernacht op.

Bevermaan-supermaan

De tweede van drie supermanen in 2026. ~6,5% groter en ~13,5% helderder dan gemiddeld. Staat in Taurus bij de Pleiaden en Aldebaran — het maanlicht overstraalt de cluster, maar het is een opvallende groepering in een verrekijker.

Uranus in oppositie

Magnitude 5,6 in Taurus nabij de Pleiaden, afstand 18,4 AE. Op de grens van zichtbaarheid met het blote oog onder een echt donkere hemel; makkelijk met een verrekijker; een schijf van 4″ in telescopen. De hele nacht zichtbaar.

Venus op piekhelderheid (ochtendhemel) — Magnitude –4,6, de helderste "ster" in het oosten vóór zonsopkomst. Makkelijk met het blote oog te zien, zelfs vanuit lichtvervuilde stadshemels.

Groepering maan–Mars–Jupiter–Regulus (opnieuw)

Nu bezoekt een afnemende, bijna volle maan de opstelling van Mars/Jupiter/Regulus in Leo opnieuw, hoog aan de hemel voor zonsopkomst. De omloopcyclus van de maan brengt haar ongeveer maandelijks terug naar hetzelfde gebied.

Piek van de Geminiden-meteorenzwerm

ZHR 120–150, samen met de Perseïden de sterkste zwerm van het jaar. Heldere, soms kleurige meteoren van planetoïde 3200 Phaethon (een zeldzame zwerm die van een planetoïde afkomstig is). De hele nacht zichtbaar omdat Gemini in de winter vroeg opkomt. De wassende maansikkel gaat vroeg onder — een donkere hemel de hele nacht.

Winterzonnewende

De zon bereikt de Steenbokskeerkring (23,5°Z), de kortste dag op het noordelijk halfrond, de langste op het zuidelijk. De middaghoogte van de noordelijke zon is op het minimum van het jaar.

Koudemaan-supermaan (kerstavond-supermaan)

De volle maan die sinds 2019 het dichtst bij de aarde staat: 221.668 mi / 356.740 km. ~8% groter en ~16% helderder dan gemiddeld — de grootste supermaan in bijna 8 jaar. Hoog aan de hemel voor noordelijke waarnemers, vlak bij de donkerste tijd van de winter.